Në SHFMU “Mulla Idriz Gjilani” në Velekincë të Gjilanit, më 11 shkurt 2026 (e mërkurë), u mbajt një orë e madhe letrare, gjatë së cilës u promovua romani “Sfidat e mërgimtarit” i autorit Hajrush Redenica. Aktiviteti u zhvillua në prani të nxënësve, mësimdhënësve dhe dashamirëve të librit, duke u shndërruar në një ngjarje të veçantë kulturore për komunitetin lokal.
Redaktor i romanit është Prof. Arbresh Gashi, ndërsa recensent Dr. Sc. Zenel Hajrizi. Ballina dhe faqosja janë realizuar nga Albert Zuka, kurse parathënia është shkruar nga Abdullah Troshupa. “Sfidat e mërgimtarit” është romani i katërt i autorit dhe libri i 29-të në krijimtarinë e tij letrare. Botimi është realizuar nga shtëpia botuese Printing Press, në Prishtinë, në vitin 2026.
Kjo ngjarje mori një dimension edhe më të veçantë falë përkushtimit dhe angazhimit të drejtorit të shkollës, Zaim Zymeri, një drejtues shembullor, i cili prej një viti e gjysmë udhëheq me përkushtim një institucion arsimor me mbi 500 nxënës. Me punë të palodhshme, seriozitet dhe vizion të qartë për zhvillimin e arsimit, ai ka arritur ta shndërrojë shkollën në një vatër aktive të dijes, kulturës dhe aktiviteteve edukative. Nën drejtimin e tij, janë shtuar aktivitetet letrare, kulturore e arsimore, duke krijuar një frymë bashkëpunimi mes mësimdhënësve, nxënësve dhe komunitetit.
Drejtori Zaim Zymeri, si një njeri i punës, respektit dhe angazhimit të vazhdueshëm, dëshmon çdo ditë se arsimi kërkon jo vetëm menaxhim, por zemër, përkushtim dhe vizion. Ai qëndron pranë nxënësveL dhe stafit, duke i mbështetur në çdo iniciativë që nxit dijen dhe zhvillimin personal.
Me këtë rast, drejtori i shkollës ndau FALËNDERIM për Z. Hajrush Redenica, për kontributin e çmuar prej 200 tituj librash të dhuruar për këtë shkollë, duke pasuruar bibliotekën dhe duke nxitur dashurinë për librin dhe dijen tek nxënësit. Ky gjest fisnik u vlerësua lart si një investim i drejtpërdrejtë në edukimin dhe të ardhmen e brezave të rinj.
Promovimi i romanit “Sfidat e mërgimtarit” të autorit Hajrush Redenica nuk ishte thjesht një aktivitet letrar, por një takim emocionesh, përjetimesh dhe reflektimi për sfidat, sakrificat dhe mallin e mërgimit.
Në një atmosferë të ngrohtë e mbresëlënëse, Rexhep Abazi lexoi me ndjenjë të thellë parathënien e librit, duke përcjellë tek të pranishmit mesazhin e fuqishëm të veprës dhe duke prekur zemrat e nxënësve e mësimdhënësve. Fjalët e tij sollën qetësi, mendim dhe respekt për rrugëtimin e mërgimtarit shqiptar.
Aktivitetin e përshëndeti edhe Shaip Bllaca, i cili vlerësoi lart rëndësinë e organizimeve të tilla në shkollë, duke theksuar se libri mbetet dritë që ndriçon rrugën e brezave. Ndërsa Refik Hasani çmoi lart promovimin, duke e cilësuar si një ngjarje me vlerë të veçantë kulturore, që forcon lidhjen mes shkollës, autorëve dhe komunitetit.
Një rol të veçantë në këtë ngjarje pati moderatorja Menesa Abdyli, e cila me profesionalizëm, qetësi dhe elegancë e udhëhoqi gjithë programin. Ajo dëshmoi se është një moderatore shembullore, duke krijuar një atmosferë të rrjedhshme, të ngrohtë dhe dinjitoze gjatë gjithë promovimit.
Promovimit i dhanë shpirt edhe nxënësit. Olina Surdulli u paraqit me një monolog emocionues, i cili përcolli ndjenja të thella dhe u shpërblye me duartrokitje të gjata. Tara Bajrami recitoi një poezi me shumë ndjenjë, duke dëshmuar talentin dhe dashurinë për artin e fjalës. Po ashtu, pati edhe pyetje nga nxënësit për autorin z. Redenica, çka e bëri takimin edhe më të gjallë dhe më interaktiv. Kurioziteti dhe interesimi i tyre treguan se libri kishte arritur ta zgjojë mendimin dhe reflektimin tek të rinjtë.
Një moment shumë prekës ishte pjesëmarrja e nxënësve të kësaj shkolle, të cilat me praninë e tyre e madhështuan aktivitetin. Prania e tyre ishte një dëshmi e fortë se familja dhe shkolla ecin bashkë në rrugën e edukimit dhe formimit të fëmijëve.
Në përmbyllje, kjo orë letrare dëshmoi edhe një herë se kur shkolla drejtohet me vizion dhe përkushtim, ajo shndërrohet në një qendër të gjallë të kulturës dhe edukimit. Nën udhëheqjen e drejtorit Zaim Zymeri, SHFMU “Mulla Idriz Gjilani” po ecën me hapa të sigurt drejt forcimit të rolit të saj si institucion arsimor model në komunën e Gjilanit.
Romani “Sfidat e Mërgimtarit” i autorit Hajrush Redenica – Kika paraqitet si një dëshmi e thellë shpirtërore dhe shoqërore për një nga plagët më të ndjeshme të kombit shqiptar – mërgimin. Ky roman nuk është thjesht një rrëfim për largimin fizik nga vendlindja drejt tokave të huaja, por një udhëtim i gjatë, i rëndë dhe shpesh i dhimbshëm nëpër jetët, zemrat dhe ndërgjegjen e njerëzve që u detyruan të largohen, si dhe të atyre që mbetën pas: prindër, fëmijë, bashkëshortë dhe familje të tëra.
Në faqet e romanit shpalosen peripecitë e mërgimtarëve në periudha të ndryshme të kurbetit – nga valët e hershme të largimit për bukën e gojës, deri te mërgimi i diktuar nga rrethana politike, ekonomike dhe shoqërore. Pavarësisht kohës dhe arsyeve, dhimbja mbetet e njëjtë: ndarja nga prindërit, nga vendlindja, nga gjuha e nënës dhe nga varret e të parëve. Këto ndarje nuk maten me kilometra, por me net pa gjumë, lot të fshehur dhe mall që nuk shuhet kurrë.
Autori i kushton vëmendje të veçantë rolit të familjes, sidomos prindërve, të cilët në çastin e nisjes së fëmijëve për mërgim përpiqen të duken të fortë, ndërsa brenda mbeten të thyer. Këshillat prindërore – të thjeshta, por të mbushura me urtësi – përbëjnë një shtyllë morale të romanit. Ato flasin për nderin, ruajtjen e identitetit, punën e ndershme dhe mos-harrimin e vendlindjes, duke u shndërruar në amanet që mërgimtari e mban me vete gjatë gjithë jetës.
Një dimension i veçantë i romanit është trajtimi i aspektit shëndetësor të mërgimit – një temë shpesh e anashkaluar. Mërgimi nuk lë plagë vetëm në shpirt, por edhe në trup. Stresi, lodhja, puna e rëndë fizike, vetmia dhe mungesa e mbështetjes familjare ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e mërgimtarëve, ndërsa prindërit që mbeten në atdhe shpesh sëmuren nga malli dhe brenga për fëmijët e larguar.
Romani ndalet me dhimbje të veçantë në rastet kur mërgimtari nuk arrin ta takojë prindin për herë të fundit. Pamundësia për t’u kthyer në kohë e shndërron humbjen në një plagë të hapur që nuk mbyllet kurrë, duke e shoqëruar mërgimtarin me ndjenjë faji gjatë gjithë jetës.
Megjithatë, “Sfidat e Mërgimtarit” nuk është vetëm një libër dhimbjeje. Ai është edhe një thirrje për reflektim dhe vetëdijesim, një mesazh për qëndrimin, ndërtimin e jetës dhe të ardhmes në vendlindje. Autori u drejtohet veçanërisht të rinjve, duke theksuar se mërgimi nuk është gjithmonë zgjidhje dhe se çmimi i tij shpesh është më i lartë sesa përfitimi material.
Ky roman është një ftesë për të ndalur, për të menduar dhe për të ndjerë. Ai u kushtohet atyre që kanë ikur, atyre që kanë mbetur dhe atyre që ende janë në udhëkryq. Në thelb, “Sfidat e Mërgimtarit” është një homazh për prindërit që presin, për fëmijët që u larguan dhe për një popull që prej dekadash jeton mes dy botëve – asnjëherë plotësisht këtu, asnjëherë plotësisht atje. Një amanet letrar për të mos harruar se mërgimi është plagë, por edhe mësim; dhimbje, por edhe thirrje për t’u kthyer te vetvetja.
Hajrush S. Redenica është poet dhe shkrimtar i përkushtuar, një zë i ndjeshëm letrar që buron nga rrënjët e thella të vendlindjes dhe nga përvoja jetësore e një njeriu që nuk u shkëput kurrë nga fjala dhe kujtesa kombëtare. Ai lindi më 15 shkurt 1961 në Kikën legjendare, një trevë me peshë të veçantë historike, aty ku më 26 korrik 1944 u mbrojt Shqipëria Natyrale, duke e shndërruar këtë vend jo vetëm në hapësirë gjeografike, por në simbol qëndrese, sakrifice dhe krenarie kombëtare.
U rrit në një familje të varfër materialisht, por të pasur shpirtërisht, të njohur për bujarinë, ndershmërinë dhe vlerat tradicionale shqiptare. Pikërisht në këtë vatër familjare u formua karakteri i tij, dashuria për njeriun, për vendin dhe për fjalën e shkruar. Shkollën fillore e kreu në shkollën “Skënderbeu” në Hogosht, ku hodhi hapat e parë drejt dijes dhe vetëdijes kulturore. Pas përfundimit të saj, vazhdoi shkollimin në SHM “9 Maji” në Kamenicë, gjimnazi – dega e ndarë e Hogoshtit. Më pas, rrugëtimi arsimor e çoi drejt Shkollës Profesionale, dega e makinerisë, ku vijoi edhe dy vite të tjera studimi.
Pas diplomimit në Hogosht, Hajrush Redenica u regjistrua në Shkollën e Lartë në Mitrovicë, dega e Makinerisë. Megjithëse nuk arriti ta përfundojë këtë shkollim, përpjekja dhe vullneti i tij për dije dëshmojnë këmbënguljen dhe etjen për avancim personal. Pas kryerjes së shërbimit ushtarak në Rijekë të Kroacisë, më 6 mars 1986 u punësua në ndërmarrjen “Energoinvest” të Sarajevës, dega në Prishtinë. Krahas kësaj, ai ushtroi edhe profesionin e tregtarit libërshitës, një punë që e afroi edhe më shumë me librin dhe botën letrare.
Me shkrime filloi të merrej seriozisht nga viti 1999, duke e kthyer fjalën në mision dhe shkrimin në formë rezistence shpirtërore. Libri i tij i parë, me titull “KIKA”, u botua në shkurt të vitit 2014. Ky libër përbën një dëshmi të gjallë letrare dhe historike për vendlindjen e tij, duke shtjelluar historikun, dhimbjet, krenarinë dhe shpirtin e Kikës, si një truall që flet përmes kujtesës kolektive.
Hajrush Redenica nuk u ndal asnjëherë së shkruari. Ai ka në dorëshkrim shumë libra të tjerë, si poetikë ashtu edhe historikë, duke dëshmuar një veprimtari të pandërprerë krijuese. Ka marrë pjesë në shumë orë letrare e kulturore, brenda dhe jashtë Kosovës, ndërsa kontributi i tij letrar është vlerësuar me mirënjohje të shumta nga të gjitha trojet e Arbërit, çka dëshmon për praninë dhe jehonën e fjalës së tij.
Poeti Hajrush Redenica ka botuar një numër të madh veprash, ndër të cilat veçohen: “KIKA” (pjesa e parë, e dytë dhe e tretë); vëllimet poetike “Brengë e mall” (Prishtinë, 2017), “Pluhuri i zemrës” (Prishtinë, 2017), “Bukuri në atdheun tim” (Prishtinë, 2017), “Urat e vendlindjes” (Prishtinë, 2018), “Flakë lirie” (2019), “Gurrat e vendit tim” (2019), “Rrugët e jetës” (2019), “Pula në hotel” (2020), “Mulla Idriz Gjilani – Flakadan lirie” (2020), “Ma rikthe buzëqeshjen” (2020), “Rrezo, dielli im” (2020), “Nën hijen e kroi” (2020), “Kujtime të largëta” (2021), “Mbi çatinë e shpirtit” (2021), “Kam shumë emra” (2022), “Në rrugën time” (2022), “Tivari” (2022 dhe ribotim 2025), “Ilaçi i shpirtit” (2022), “Lulet me mustaqe” (2023), “Një rreze drite” (2023), “Kosova” (2024), “Ngjyra jete” (2025), “Zogjtë e malit” (2025), “Dje dhe sot” (2025), si dhe romani “Sfidat e mërgimtarit” (2026).
Ky autor ka ende në dorëshkrim shumë libra të tjerë me poezi dhe vepra historike, duke e dëshmuar vazhdimësinë e një krijimtarie të gjallë dhe të palodhur. Hajrush S. Redenica jeton dhe vepron në Prishtinë, ku vazhdon ta ushqejë letërsinë shqiptare me ndjenjë, kujtesë dhe përkushtim, duke e kthyer fjalën në urë midis së kaluarës, së tashmes dhe së ardhmes.
Shkruan Rrahman Hyseni, Shkrimtar
